Monday, June 21, 2021
घरजीवनशैलीअफिसमा तनाव भए यसो गर्नुस्

अफिसमा तनाव भए यसो गर्नुस्

विपुला श्रेष्ठ, मनोविज्ञ
तनावका कारण
तनावलाई सधैँ नकारात्मक रूपमा मात्र लिनु हुँदैन । कतिपय अवस्थामा सामान्य तनावलाई उपयोग गरेर सकारात्मक परिणाम ल्याउन पनि सम्भव छ । तर, तनावलाई आदत बनाउन थाल्यौँ भने यसले हाम्रो दैनिक जीवनलाई नै समस्याको भासमा पु¥याउँछ । तर, प्रायः कर्मचारीले आफ्नो तनावको कारण कार्यालयको व्यवस्थापनसँग भन्न सक्दैनन् । सत्य कुरा गरेमा कामबाटै निकाल्न सक्छ भन्ने पनि धेरैलाई लाग्छ । जसको कारण झन् तनाव उत्पन्न हुन सक्छ । कार्यालयमा तनाव उत्पन्न हुन सक्ने केही कारण यस्ता छन् :
कम पारिश्रमिक ।
कामको अत्यधिक दबाब ।
समयमै बढुवा नहुनु ।
आफूले चाहेभन्दा फरक काम ।
कामको दीर्घकालीन असुरक्षा आदि ।

तनावले पार्ने असर
भनाइ नै छ– चिन्ताले चितामा पुर्याउँछ । तनाव मानिसलाई सामान्यजस्तो लागे पनि यसले दीर्घकालीन रूपमा निम्त्याउने परिणाम भने जटिल हुने गर्छ । तवानले दैनिकीलाई अव्यवस्थित त बनाउँछ नै, यसले शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक रूपमा पनि असर पार्छ ।

जब कुनै कुराले हामीमा तनाव उत्पन्न गर्छ, यसले सुरुको चरणमा शरीरका मसल्समा तनाव सिर्जना गर्छ । त्यसपछि उक्त तनाव शरीरका अन्य अंगमा फैलिन थाल्छ । यदि तनावको वेला टाउको, घाँटीलगायतका भाग दुख्ने भएमा उक्त क्षेत्रसम्म तनाव फैलिएको बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

तनावले श्वासप्रश्वास प्रणालीलाई पनि असन्तुलित बनाउने काम गर्छ । यसले हाम्रो श्वासको लयलाई नै परिवर्तन गरिदिन्छ । कसैकसैलाई त तनावकै कारण फोक्सोसम्बन्धी रोगसमेत लाग्ने गरेको पाइएको छ ।

धेरै तनाव लिने बानी भएमा मुटुको रोग लाग्ने सम्भावना अधिक हुन्छ । तनावले मुटुमा हुने रक्तचापलाई असन्तुलन गराउने काम गर्छ । यसकै कारण प्रायजसोलाई उच्च रक्तचापको सम्भावना हुन्छ । तनावले मुटुको चाललाई समेत असन्तुलन गराउने काम गर्छ ।

त्यस्तै, तनावले शरीरका हर्र्मोनलाई प्रभावित पार्छ । तनावले स्नायु प्रणाली, कलेजो, पेटजस्ता अत्यन्त संवेदनशील अंगहरूमा समेत असर पुर्याउने गर्छ ।

दिनभर एउटै पोेजिसनमा बसेर काम गर्दा कम्मर दुख्ने, ढाड दुख्नेजस्ता शारीरिक समस्याहरू निम्तिन सक्छ । त्यस्तै, लामो समय कम्प्युटरमा काम गर्नेको आँखासम्बन्धी विभिन्न समस्या पनि देखिन सक्छ । यसले पनि तनावको वातावरण सिर्जना गर्छ । त्यसैले यसरी लामो समय एउटै प्रकृतिको काम गर्नुपरेमा समय–समयमा विश्राम लिने गर्न आवश्यक हुन्छ ।

तनाव व्यवस्थापनका उपाय
सबै कार्यालयमा आफूअनुकूलको वातावरण नहुन सक्छ । कहिलेकाहीँ जीवनमै नसोचेका घटना वा वातावरण पनि सिर्जना हुन्छ । यस्तो परिस्थितिलाई सहज रूपमा स्वीकार गरी सामना गर्न सक्ने धैर्यको खाँचो हुन्छ । यदि त्यस्ता घटना सामना गर्ने धैर्यको अभाव भएमा तनावबाहेक अरू केही पनि हात लाग्दैन । यस्तो बानीले व्यक्तित्वमा समेत असर पुर्याउने गर्छ । त्यसैले कार्यालय समयमा तनाव कम गर्नका लागि निम्न विधि अवलम्बन गर्न सकिन्छ :

कार्यालयले नै कर्मचारीका लागि तनाव व्यवस्थापनका सेमिनार तथा वर्कसप आयोजना गर्ने ।
मानिसलाई दिनभरि काम गर्दा बोझ बन्न सक्छ र प्रभावकारी परिणाम पनि ननिस्कने सम्भावना हुन्छ । त्यसका लागि कर्मचारीका लागि ‘रिफ्रेसमेन्ट बे्रक’को समय निकाल्ने । यस्तो काम कर्मचारी स्वयंले पनि गर्ने ।

केही तनाव हुन थाल्यो भने यसबाट मुक्त हुन केहीछिन गहिरो श्वास लिने र छोड्ने गर्नुपर्छ ।
मनमा तनाव गराउने कुरा आइहालेमा अन्ततिर ध्यान मोड्ने ।
समूहमा कार्य गर्ने र एक–अर्कालाई सहयोग गर्ने बानीको विकास गर्ने ।
कार्यालयको वातावरणलाई शान्तिमैत्री बनाउने ।
योग, ध्यान, प्राणायामलाई आफ्नो दैनिकीको सेड्युलमा राख्ने ।
कतिपय मानिसमा अर्कालाई स्वीकार गर्ने बानी हुँदैन । यसले तनाव निम्त्याउँछ । त्यसैले अरूलाई स्वीकार गर्ने कलाको विकास गर्ने ।
विश्रामको अभ्यास गर्ने ।

नयाँ पत्रिकाबाट साभार

अघिल्लो लेखमाफेसनमा करिअर
अर्को लेखमानराेउ तिमी
RELATED ARTICLES

एक उत्तर छोड्न

कृपया आफ्नो टिप्पणी प्रविष्ट गर्नुहोस्!
कृपया आफ्नो नाम यहाँ प्रविष्ट गर्नुहोस्

Most Popular

Recent Comments